راهکارهای مؤثرِ ایجاد انگیزه برای پشتکنکوریها
فهرست عناوین
ایجاد انگیزه همه آن چیزی است که هر دانشآموز پشتکنکوری باید آن را دائماً زنده نگه دارد؛ زیرا مدام در نوسان است. با علم بر اینکه میدانند چه قدر به آن برای ادامه مسیر نیازمندند اما طی زمان مرتباً دچار افتوخیز میشود. روزهای اول که برای درس خواندن مهیا میشدید را به خاطر آورید که چه قدر شور و شوق داشتید و با چه وسواسی مقدمات آن را فراهم میکردید. وقتی احساس میکنید بیانگیزه هستید، برداشتن اولین قدم معمولاً سختترین قسمت است. در اینجا سعی کردهایم بهترین راههایی که برای ایجاد و افزایش انگیزه در مطالعه وجود دارد را نام ببریم که تا حد امکان برایتان سازنده باشد.
کلیدهای ایجاد انگیزه برای مطالعه این است که زمان و کار خود را سازماندهی کنید و بدانید چگونه از ذهن خود بهطور مؤثر استفاده کنید. نکاتی برای سازماندهی زمان، ایجاد طرز فکر صحیح و استفاده از مغز به کارآمدترین روش ممکن. این نکات را برای مطالعه هوشمندانه دنبال کنید – نه سخت – و بهزودی در راه تبدیلشدن به یک دانشآموز موفق خواهید بود که تعلل نمیکند!

انگیزه چه چیزی را شامل میشود؟
انگیزه از یک کلمه لاتین میآید که در لغت به معنای «حرکت کردن» است؛ اما اینکه چه چیزی باعث میشود فردی برای مطالعه انگیزه پیدا کند، موضوع داغ دنیای علم بوده است. محققان بر این باورند که انگیزه شما برای مطالعه میتواند از درون یا بیرون نشات بگیرد. شما میتوانید باانگیزه درونی برای یادگیری هر چه بیشتر تلاش داشته باشید. یا ممکن است با یک جایزه بیرونی مانند نمره خوب، یا یک شغل عالی، یا کسی که به شما قول ماشین میدهد انگیزه مطالعه داشته باشید.
اخیراً محققان دریافتهاند که ایجاد یا افزایش انگیزه شما برای مطالعه ریشه در عوامل زیادی دارد که ما روی بسیاری از آنها کنترل داریم؛ که تعدادی از راهها برای بهبود انگیزه بهطور مداوم نتایج مثبتی را به همراه دارد. در اینجا، تکنیکهایی را شرح میدهیم که میتوانید بهراحتی از آنها استفاده کنید تا از طریق بررسی موانع مطالعه خود، قدرت بگیرید و یادگیری خود را به جلو ببرید.
تکنیکهایی برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان پشت کنکوری
کشف کنید که چرا کار را به تعویق میاندازید
به تعویق انداختن تکالیف مدرسه یا برنامه مطالعه مشخصشده مشکل پیچیدهای است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. در اینجا برخی از رایجترین آنها آورده شده است:
- شما خود را متقاعد کردهاید که تکالیف شما فراتر از تواناییهای شماست
- به تعویق انداختن تکالیف خود راهی برای شورش علیه والدین یا معلمانتان است
- شما تصمیم به مطالعه گرفتهاید اما موضوع خستهکننده است
- شما منتظر زمان «عالی» برای شروع هستید
- کار آنقدر طاقتفرسا شده است که نمیدانید از کجا شروع کنید
درک اینکه چرا کارها را به تعویق میاندازید اولین قدم کلیدی برای ایجاد یا افزایش انگیزه است. مدتی را به تفکر در مورد آنچه شما را به تعویق میاندازد اختصاص دهید. این به شما امکان میدهد تشخیص دهید که کدامیک از نکات زیر بیشتر به شما کمک میکند.
ایجاد انگیزه بیشتر با گامهای کوچک
یکی از دلایل اصلی به تعویق انداختن کار این است که کار پیش رو طاقتفرسا به نظر میرسد. اینزمانی است که شما نیاز دارید که «گامبهگام حرکت کنید». هر کار را به گامهای کوچک تقسیم کنید. هرروز تعداد معینی از آنها را انجام دهید. ناگهان، دیگر با یک کار ترسناک روبرو نیستید، بلکه با یک سری گامهای قابلکنترل روبرو هستید. یک گام ممکن است خواندن دو صفحه از کتاب درسیتان باشد، تکمیل پنج سؤال چندگزینهای یا یافتن یک فایل آموزشی در اینترنت باشد.
اهمیت پاداش در افزایش انگیزه
هر بار که یک یا دو گام را با موفقیت برداشتید با یک دوره استراحت کوتاه به خود پاداش دهید. این پاداش میتواند پنج دقیقه بازی موردعلاقهتان باشد، یا پیادهروی کوتاه یا حتی نواختن ساز مورد علاقهتان باشد. پاداش دادن به خود با استراحتهای کوتاه و لذتبخش، بخش مهمی از تکنیک «گامبهگام حرکت کردن» است.
| برای یادگیری خلق عادتها کتاب عادتهای اتمی و قدرت عادت را مطالعه کنید |
یکروال مطالعه ایجاد کنید
ما مخلوق عادتها هستیم. با دانستن این نکته میتوانید عادات مطالعه خوبی ایجاد کنید تا به شما کمک کند تا با پشتکار بیشتری ادامه دهید. اگر انگیزه مطالعه برای شما چالشبرانگیز است، میتوانید این اصل را برای خود به کار بگیرید. عادتها آنقدر قدرتمند هستند که وقتی یکروال مطالعه را ایجاد کردید، رفتن به حالت آرامش بدون مطالعه برایتان دشوار خواهد بود.
چگونه باید یکروال مطالعه ایجاد کنید؟
اولین کاری که باید انجام دهید تنظیم یک برنامه مطالعه است؛ اما توجه داشته باشید که عادتها یکشبه شکل نمیگیرند. تحقیقات نشان میدهد که معمولاً 20 تا 30 روز طول میکشد تا یک عادت شکل بگیرد؛ بنابراین قبل از اینکه این تکنیک نتیجه دهد، باید کمی کارکنید تا نتیجه آن را ببینید.
با خودتان صادق باشید
یکی از بهترین راهها برای ایجاد انگیزه در مطالعه این است که در ابتدا خیلی واضح بدانید که چرا میخواهید نمرات خوبی کسب کنید. فهرستی از دلایلی را که میخواهید ازنظر تحصیلی خوب باشید تهیه کنید.
در اینجا چند دلیل معمولی وجود دارد:
|
لیست دلایل خود را برای مطالعه بنویسید و فهرست را روی میزتان قرار دهید. سپس، زمانی که احساس میکنید انگیزه ندارید، فهرست را یکبار دیگر بخوانید.
ترسیم نقشه ذهنی برای سازماندهی اطلاعات
اگر مانند اکثر مردم هستید، بهاحتمالزیاد به شما آموزش دادهشده است که از فهرستها برای خلاصه کردن اطلاعات استفاده کنید. یک مثال کلاسیک لیست کارهای انجامشده است. بهاینترتیب، ممکن است استفاده از فهرستها برای خلاصه کردن اطلاعاتی که مطالعه میکنید، طبیعی به نظر برسد؛ اما مواقعی وجود دارد که نقشههای ذهنی بهعنوان روشی برای سازماندهی اطلاعات مؤثرتر از فهرستها هستند. چرا؟ زیرا نقشههای ذهنی نحوه عملکرد مغز را تقلید میکنند.
هنگامیکه یک نقشه ذهنی ایجاد میکنید، روشی را ترسیم میکنید که مغز شما یک موضوع خاص را پردازش کرده است. این باعث میشود که بهراحتی بتوان به موضوع رسیدگی کرد. همچنین بازیابی آن اطلاعات را در صورت نیاز برای شما آسانتر میکند. شما میتوانید با استفاده از قلم و کاغذ یک نقشه ذهنی ایجاد کنید؛ اما اگر ترجیح میدهید این کار را روی تلفن، تبلت یا رایانه خود انجام دهید، میتوانید از برنامهای مانند Simple Mind استفاده کنید.

برای ایجاد انگیزه یک موضوع «خستهکننده» را جالب کنید
مطالعه کردن زمانی برایتان دشوار است که موضوع «خستهکننده» است، از خود بپرسید: «آیا موضوع واقعاً خستهکننده است، یا به نظر میرسد که چون ذهنم را درگیر آن کردهام، اینطور به نظر میرسد؟» به یاد داشته باشید هیچ موضوع خستهکنندهای وجود ندارد، فقط ذهنهای بیعلاقه وجود دارد. اگر فکر میکنید موضوعی کسلکننده است، سعی کنید با پرسیدن سؤالاتی با آن موضوع درگیر شوید.
- چه زمانی این تکنیک یا نظریه توسعه یافت؟
- چه کسی آن را گسترش داد؟
- چه مشکلی را حل کرد؟
- اگر این تکنیک یا نظریه نبود، جهان امروز چگونه متفاوت بود؟
- اگر سؤالات درستی بپرسید، میتوانید هر موضوعی را جذاب کنید.
موضوع را درک کنید، فقط آن را حفظ نکنید
یکی از کلیدهای مطالعه مؤثر این است که بهجای به خاطر سپردن، درک درستی از یک موضوع ایجاد کنید. در برخی موقعیتها، به خاطر سپردن لازم است؛ اما بهطورکلی، هر چه سالهای بیشتری را در مدرسه بگذرانید، از شما انتظار میرود که روابط و ارتباطات بین مفاهیم مختلف را درک کنید. درک یک موضوع بسیار مفیدتر از به خاطر سپردن آن است؛ بنابراین این رویکرد برای مطالعه نهتنها مؤثرتر است، بلکه انگیزه شما را حفظ یا حتی سبب افزایش انگیزه میشود.
به دنبال برطرف کردن ایرادات باشید
سعی کنید یک ارائه کوچک در مورد موضوعی که مطالعه کردید به یک دوست یا خویشاوند ارائه دهید. شما میتوانید این کار را بهصورت رسمی انجام دهید، یا میتوانید بهسادگی با آنها در مورد موضوع صحبت کنید. با انجام این کار، دانش خود را عمیقتر خواهید کرد؛ اما شما همچنین بهسرعت متوجه خواهید شد که آیا در درک شما از موضوع ایراد یا کم و کاستی وجود دارد یا خیر. همانطور که آلبرت انیشتین زمانی گفت: «اگر نمیتوانید آن را بهسادگی توضیح دهید، بهاندازه کافی آن را درک نمیکنید.»
ایجاد انگیزه با مطالعه در فواصل کوتاه
تحقیقات نشان میدهد که وقتی در فواصل کوتاه مطالعه میکنیم بهتر یاد میگیریم که به آن «یادگیری فضایی» میگویند و تئوری پشت آن این است که یادگیری شامل ایجاد خاطرات است. خاطرات از طریق پیوندهای بین نورونها شکل میگیرند. برای اینکه این خاطرات جاسازی شوند، نورونها باید برای مدتی دستنخورده باقی بمانند. به همین دلیل است که در دورههای کوتاه مطالعه بهتر یاد میگیریم.
از تکنیک پومودورو استفاده کنید
اگر سیستمی برای مطالعه در فواصل کوتاه میخواهید، تکنیک پومودورو را امتحان کنید. فرانچسکو سیریلو این تکنیک را در اواخر دهه 1980 در ایتالیا ابداع کرد. او با استفاده از یک تایمر آشپزخانه که به شکل گوجهفرنگی بود (Pomodoro به معنای گوجهفرنگی در ایتالیایی)، دریافت که میتواند بامطالعه در زمانهای کوتاه بهتر تمرکز کند. در اینجا نحوه اعمال تکنیک پومودورو آمده است:
|
برنامههای زیادی وجود دارد که به شما کمک میکند تکنیک Pomodoro را به کار ببرید و دانشآموزی شوید که در مدیریت زمان بهتر است.
انگیزه همیشگی نیست
به طرز عجیبی، یکی از بهترین راهها برای مقابله با کمبود انگیزه این است که انتظار نداشته باشید همیشه انگیزه داشته باشید. واقعیت این است که هیچکس همیشه آن را احساس نمیکند؛ بنابراین برای انجام کار به احساس انگیزه تکیه نکنید. گاهی اوقات انگیزه وجود ندارد. به همین دلیل است که شما به یکروال مطالعه و عادات مطالعه نیاز دارید، زیرا سیستمها همیشه انگیزه را شکست میدهند.
افزایش انگیزه با ورزشهایی برای مغز
برای افزایش انگیزه در مطالعه، باید مغز خود را تمرین دهید. مغز خود را بهعنوان یک ماهیچه در نظر بگیرید. توسعه توانایی تمرکز مانند تمرین برای یک دونده در کلاس جهانی است. همهچیز در مورد ثبات و پیشرفت تدریجی است. بهطور مداوم مغز خود را تمرین دهید، حتی زمانی که مطالعه نمیکنید. شما میتوانید این کار را با خواندن، فکر کردن در مورد مسائل چالشبرانگیز جهان، انجام پازل یا روزنامهنگاری انجام دهید. هر چه روشهای آموزش مغزتان بیشتر باشد، مغز شما قویتر و انعطافپذیرتر میشود.
درست مانند یک تمرین بدنی، بخش کلیدی تمرین مغز شما استراحت و ریکاوری است؛ بنابراین مطمئن شوید که حداقل 8 ساعت در شب میخوابید (بسیاری از دانشآموزان حتی به 9 تا 10 ساعت خواب در شبانهروز نیاز دارند). تغذیه یکی دیگر از جنبههای مهم آموزش مغز شما است. مغز برای عملکرد مطلوب به اسیدهای چرب خاصی نیاز دارد. شما میتوانید این اسیدهای چرب را از خوردن آجیل، آووکادو و ماهی آزاد دریافت کنید.

زمان خود را برای ایجاد انگیزه سازماندهی کنید
ایجاد یک برنامه مطالعه نوعی تعهد است، بنابراین به شما کمک میکند انگیزه خود را حفظ کنید. در اینجا چند مرحله مفید برای ایجاد یک برنامه مطالعه وجود دارد:
- برای هر موضوع، فهرستی از کارهایی که باید انجام دهید تا برای امتحان آماده باشید، تهیه کنید
- یک الگوی برنامه مطالعه را دانلود کنید و زمانهایی را که هرروز برای مطالعه در دسترس دارید مسدود کنید
- تا آنجا که ممکن است، زمانی را انتخاب کنید که هرروز یکسان هستند (مثلاً از ساعت 15:30 تا 5:30 بعدازظهر) تا برنامه مطالعه شما بهراحتی به خاطر بسپارید.
- یک برنامه روزانه ایجاد کنید که در آن مهمترین کارهایی که باید در روز انجام شوند را فهرست میکند
- برنامه مطالعه خود را در پایان هر هفته مرور کنید.
- ارزیابی کنید که آیا در مسیر رسیدن به اهداف مطالعه خود تا زمان امتحان هستید یا خیر. اگر نیستید، برنامه خود را با یافتن زمان بیشتری برای مطالعه تنظیم کنید.
به صورت گروهی مطالعه کنید
بسیاری از دانشآموزان مطالعه گروهی را عامل ایجاد انگیزه میدانند. البته، بسیار مهم است که دانشآموزان مناسب را برای پیوستن به گروه مطالعه بیابید. این دانشآموزان باید تمایل داشته باشند که مطالب را بهخوبی یاد بگیرند و نمرات عالی کسب کنند. من توصیه میکنم که گروه مطالعه بیش از چهار دانشآموز نداشته باشد. اگر گروه بزرگتر از چهار نفر باشد، حواسپرت میشود.
مطالعه گروهی نه تنها سرگرمکننده نیست بلکه به همه افراد گروه حس مسئولیتپذیری میدهد. وقتی در یک گروه مطالعه میکنید، میتوانید تعهداتی را نسبت به عادات جدیدی که میخواهید ایجاد کنید یا عادتهای بدی که میخواهید کنار بگذارید، به یکدیگر بدهید؛ اما مزایای مطالعه بهصورت گروهی به همینجا ختم نمیشود. وقتی در یک گروه مطالعه میکنید، میتوانید یادداشتهای خود را با هم ترکیب کنید و یادداشتهای بسیار بهتری ازآنچه هر فرد ممکن است نوشته باشد، دریافت کنید.
همچنین مطالعه گروهی از این نکته بهره میبرد که هر فردی دارای نقاط قوت و ضعف متفاوتی است. اگر مفهومی وجود دارد که شما آن را درک نمیکنید، بهاحتمالزیاد فردی در گروه شما میتواند آن را برای شما توضیح دهد.
یادگیری فعال
یادگیری غیرفعال جایی است که شما سعی میکنید اطلاعات و دانش را جذب کنید. این بر اساس این ایده است که شما یک ظرف خالی هستید که منتظر پر شدن هستید؛ اما تحقیقات نشان میدهد که این بهترین راه برای یادگیری نیست. ما درواقع دانش را با ادغام مطالب جدید با آنچه قبلاً میدانیم و تجربه کردهایم، میسازیم؛ بنابراین اگر میخواهید موضوع جدیدی را سریع و مؤثر یاد بگیرید تا جایی که میتوانید از یادگیری فعال استفاده کنید.
نمونههایی از یادگیری فعال عبارتاند از:
- یافتن کاربردهای موضوع جدید در زندگی خود
- انجام مطالعات موردی که در آن ایدهها یا نظریههای جدید در یک زمینه خاص قرار میگیرند
- انجام پروژههای گروهی
- بررسی و نظر دادن در مورد کار دوستان
- فکر کردن به راههای به کار بردن مفاهیم برای مشکلاتی که با آنها روبرو میشوید
برای استراحت برنامهریزی کنید
این ممکن است بدیهی به نظر برسد، اما زمانی که تمرکز شما بر روی مطالعه برای امتحان کنکور است، بهراحتی فراموش میکنید که برای استراحت به زمان نیاز دارید. «یادگیری فاصلهدار» را به خاطر دارید؟ ما با ایجاد خاطرات اطلاعات جدیدی یاد میگیریم؛ اما این خاطرات برای شکل گرفتن نیاز به زماندارند. این به معنای شکاف بین جهشهای یادگیری است. بهطور خلاصه، برای شارژ و یادگیری بهتر باید استراحت را برنامهریزی کنید.

برای افزایش انگیزه بهطور منظم ورزش کنید
وقتی روی مطالعه برای یک امتحان مهم تمرکز میکنید، معمولاً ورزش را نادیده میگیرید؛ اما تا جایی که ممکن است، هرروز 20 تا 30 دقیقه فعالیت بدنی داشته باشید. اگر میخواهید بهطور مؤثر مطالعه کنید و باانگیزه بمانید، ورزش منظم حیاتی است. فعالیتهای هوازی، مانند شنا، دویدن یا پیادهروی، اکسیژن، خون و مواد مغذی را به مغز شما میفرستد. این به شما کمک میکند فکر کنید و تمرکز کنید. تحقیقات حتی نشان میدهد که دورههای کوتاه ورزش سبک بلافاصله پس از مطالعه، یادآوری اطلاعات جدید را بهبود میبخشد.
ایجاد انگیزه با تصور موفقیت
اگر با یک کار خاص مشکلدارید، تصور کنید که آن کار را با موفقیت انجام میدهید. روانشناسان ورزشی مدتهاست که قدرت تجسم را بهعنوان تکنیکی برای انجام کارهای دشوار میدانند. وقتی بهطور مکرر خود را در حال تکمیل یک کار تجسم میکنید، انجام آن کار در واقعیت را آسانتر میکند؛ بنابراین هرروز چند دقیقه را صرف تجسم خود در انجام موفقیتآمیز وظایف مرتبط بامطالعه کنید – بهخصوص اگر آنها را دلهرهآور میدانید.
به خود یادآوری کنید که این برای همیشه ادامه نخواهد داشت
مطالعه برای امتحانات میتواند همانند یک ماراتن بیپایان به نظر برسد، اما تاریخ پایانی دارد. این را به خود یادآوری کنید، بهخصوص در روزهایی که احساس میکنید غرقشدهاید یا انگیزه ندارید. به خود بگویید که «این برای همیشه ادامه نخواهد داشت» به شما این امکان را میدهد که روی نور انتهای تونل تمرکز کنید؛ این کار باعث میشود سختتر مطالعه کنید، زیرا میدانید که کارهای فوری در پیش دارید.
روی فرآیند تمرکز کنید، نه نتیجه
وقتی در حال مطالعه هستید، اغلب دیدن ثمره کارتان دشوار است، بهخصوص در ابتدای کار. به همین دلیل است که باید روی فرآیند تمرکز کنید، نه نتیجه. آیا بیشتر کارهای برنامهریزیشده خود را امروز انجام دادید؟ یا امروز بهطورکلی به برنامه مطالعه خود پایبند بودید؟ آیا هنگام مطالعه تلفن خود را در اتاق دیگری گذاشتهاید تا حواس شما پرت نشود؟
به یاد داشته باشید، این عادتهایی است که شما سعی میکنید شکل دهید. اگر روند را بهدرستی انجام دهید، نتایج عالی خود به خود به دست میآید.

برای ایجاد انگیزه از شر عوامل حواسپرتی خلاص شوید
این ممکن است بیمعنا به نظر برسد، اما شگفتانگیز است که چگونه بسیاری از دانشآموزان سعی میکنند با یکچشم به کتاب درسی خود و چشم دیگر به نوتیفیکیشن رسانههای اجتماعی خود مطالعه کنند. تقریباً انگار میخواهند حواسشان پرت شود. تمام حواسپرتیهای رایجی را که هنگام مطالعه با آنها مواجه میشوید فهرست کنید. تمام تلاش خود را بکنید تا تکتک آنها را حذف کنید.
بهعنوانمثال، شما میتوانید: دسترسی به اینترنت خود را خاموشکنید، گوشی خود را در حالت پرواز قرار دهید یا آن را در اتاق دیگری بگذارید و بیصدا کنید. تمام بازیهای گوشی، تبلت و کامپیوتر خود را حذف کنید.
| اگر دایما دچار حواس پرتی می شوید کتاب تمرکز حواس را برای مطالعه پیشنهاد می دهیم |
فقط 5 دقیقه!
گاهی اوقات، سختترین بخش هر کاری بهسادگی شروع است؛ اما ترس از انجام کاری تقریبا همیشه بدتر از انجام واقعی است. وقتی شروع کنید، متوجه میشوید که آنقدرها هم که فکر میکردید بد نبوده است؛ بنابراین تایمر را برای 5 دقیقه تنظیم کنید. میتوانید به خودتان بگویید که وقتی این 5 دقیقه تمام شد، میتوانید کار را متوقف کنید؛ اما بهاحتمالزیاد، چون شما مقداری حرکت کردیده اید، بنابراین ادامه میدهید.
امیدوارم این سخنان یوهان ولفگانگ فون گوته الهامبخش شما باشد:
«هر کاری که میتوانید انجام دهید یا رویای آن را میتوانید انجام دهید، آن را شروع کنید. جسارت دارای نبوغ، قدرت و جادو است.»
لُب کلام
|
✔️ عهدنامۀ امروز برای پشتکنکوریهالطفاً این مطلب را همین حالا (تأکید میکنیم: همین حالا) روی یکبرگۀ کاغذ بنویسید، امضا و اثرانگشتتان را زیرش حک کنید و به دیوار اتاقتان بچسبانید… سعی کنید خوشخط و مرتب بنویسید: من بهخودم قول میدهم، قول میدهم… قول میدهم... قول میدهم از این لحظه تا زمانی که امتحان کنکورم تمام شود، همۀ وقت، انرژی و تمرکزم را فقط و فقط و فقط روی درس و آیندهام بگذارم. به خودم قول میدهم برای ساختن آیندۀ رؤیاییام، از همۀ لذتهای گذرا دست بشورم؛ قول میدهم دقیقاً طبق برنامهریزیام پیش بروم و درگیر هیچ حاشیهای نشوم. به خودم قول میدهم تمامقد پشت خودم بایستم و با همۀ انرژی و توانی که دارم برای فردایی بهتر بجنگم. قول میدهم… به خودم و به آیندهام قول میدهم و انگشت پای این برگه میزنم که اگر گردنم برود، قولم نرود. |
نشر هورمزد پشتِ پشتکنکوریهااگر این مطلب برایتان مفید بوده است، لطفاً حتما و حتماً نشر هورمزد را به دوستانتان معرفی کنید؛ رضایت شما، برای تیم ما، قوت قلب خواهد بود و باعث خواهد شد با پشتکار بیشتری به تولید محتوای سازنده، ادامه دهیم. برایمان حتماً کامنت بگذارید (در قسمت دیدگاهها، پایین همین صفحه) و تجربیات خود را با ما در میان بگذارید. منتظر پیشنهادتان خواهیم ماند. |
مطالبی که هر پشتکنکوری باید بخواند✔️ 1. پشتکنکوریهای بیبرنامه بخوانند ✔️ 2. پشتکنکوریهای کمحافظه بخوانند ✔️ 3. پشتکنکوریهای خودآموز بخوانند ✔️ 4. پشتکنکوریهای استرسی بخوانند |